01-12-2015, Mosa Architectural Center, Pedro de Medinalaan 1a, Amsterdam,

Transformatie van overstapmachine tot verblijfslocatie met persoonlijkheid

Stations in Nederland waren decennia lang vooral bedoeld om zo veel mogelijk mensen zo snel mogelijk van A naar B te vervoeren. Een entreegebouw voor het spoorwegennet. Als publieke binnenruimte stelde het ontwerp meestal niet zo heel veel voor.

Het zal niemand zijn ontgaan dat daar verandering in is gekomen. Met name de grote stations transformeren zich in rap tempo van geoliede overstapmachines voor reizigers en goederen naar aangename verblijfslocaties waar mensen elkaar graag ontmoeten, inkopen doen, vergaderen en achter hun laptops werken. De stations kregen een eigen identiteit die nu eens niet ophoudt bij de gevel.

Op 1 december besteedt BNO Interieurzaken aandacht aan het interieur van de nieuwe treinstations Delft, Amsterdam en Utrecht. Drie stations met elk hun eigen geschiedenis, uitdagingen en persoonlijkheid.

Programma
10.30 welkom en korte introductie door Patrick Aarts, BNO
10.35 Stations Utrecht Centraal en Den Haag Centraal – Pieter van Rooij, Benthem Crouwel Architects
10.55 Visie op Stationsoutillage - Ginette Blom en Jacqueline Moors, Blom en Moors
11.15 Station Delft – Jasper Tonk, Mecanoo en Martijn Geerdes, Geerdes Ontwerpen
11.35 Station Amsterdam Centraal – Jan Willem Wijker, Merk X*
11.55
korte introductie MOSA door Peter Derkse, MOSA
Aansluitend op de presentaties wordt er geluncht. 

* Evelyne Merkx is door persoonlijke omstandigheden helaas verhinderd.

Stations Utrecht Centraal en Den Haag Centraal
De oude visie is die van het station als een ruimte waar treinen, bussen en trams stoppen en vertrekken. Op het station wordt gewacht, en de ruimte wordt hierop ingericht. Er was er eenduidelijke scheiding tussen de verschillende vervoerssystemen.

Tegenwoordig vindt alles plaats onder één dak. De huidige stations worden steeds meer een plek waar niet alleen gewacht wordt maar waar men kan verblijven, ontmoeten, vermaken, werken, eten, drinken, uitgaan enzovoorts. De inrichting van het station schuift hierdoor steeds meer richting de terminals op vliegvelden, met het verschil dat de inrichting meer is afgestemd op het korte wachten en het snel doen van inkopen.
ProRail en NS hebben hiervoor uitgangspunten gedefinieerd die momenteel worden uitgerold op alle stations. Benthem Crouwel Architects is verantwoordeljk voor het masterplan van de meeste grote stations, waaronder Utrecht Centraal en Den Haag Centraal.

Visie op stationsoutillage
Op basis van de Visie op Stationsoutillage is recentelijk een uitgebreide en compleet nieuwe lijn stationsmeubilair ontwikkeld die standaard wordt toegepast op een groot aantal stations. De Visie op Stationsoutillage is ontwikkeld door Blom&Moors, in nauwe samenwerking met ProRail, NS Stations en Bureau Spoorbouwmeester. 

De nieuwe reeks meubilair wordt onder meer toegepast op de stations die deze dag aan de orde komen: station Den Haag CS, Utrecht CS, Delft en straks ook op Amsterdam CS. Blom&Moors licht de belangrijkste uitgangspunten uit de visie toe en laat zien hoe met dit programma ieder station zijn eigen gezicht krijgt.

Station Delft
Voor Delft ontwierp Mecanoo architecten een stadkantoor en stationshal in één, boven de nieuwe ondergrondse perrons. Het complex is onderdeel van een totale revitalisatie van het stadshart en verbindt twee delen die jarenlang gescheiden waren door het oude spoorviaduct, dat dwars door de stad liep. Het gebouw is voornamelijk opgetrokken uit glas. Niet alleen dringt hierdoor het licht diep in het gebouw door; reizigers die aankomen in Delft zien hierdoor direct een mooi panorama van de historische stad. 

Eén van de meest in het oog springende onderdelen van het interieur is het gewelfde plafond van 7.700 m2 met daarop een historische stadsplattegrond van Delft uit 1877. Het beeld hiervoor is op verzoek van en in nauwe samenwerking met Mecanoo ontwikkeld door Geerdes Ontwerpen door middel van speciaal ontwikkelde software. Met gebruik van virtual reality is het gegenereerde model beoordeeld en verder ontwikkeld. Door als beeldmaker in een vroeg stadium met de plafondproducent te overleggen is de logistiek ingewikkelde productie gestroomlijnd en gerealiseerd.

Station Amsterdam Centraal
Al ruim 14 jaar werkt Evelyne Merkx in nauwe samenwerking met hoofdarchitect Jan Benthem van Benthem Crouwel Architects aan dit station. Het masterplan – de basis voor alle deelprojecten – richt zich op een aangenaam, helder en samenhangend station, met respect voor het monumentale gebouw. Aansluitend is een beeld-kwaliteitsplan gemaakt, om ook de uitstraling en materialisatie van de verschillende gebieden vast te leggen. Beide documenten zijn van groot belang, omdat er steeds relatief kleine deelprojecten worden uitgevoerd die uiteindelijk tot één geheel moeten leiden. 

Belangrijk uitgangspunt is de samenhang tussen de transfergebieden: drie passagierstunnels, het Cuypersgebouw aan de stadszijde, en de nieuwe IJ-hal aan de IJ-zijde. Tussen de passagierstunnels zijn twee poortvrije passages gepland. Als de OV-chippoortjes gesloten zijn bieden deze een vrije doorgang door het station van stad naar 't IJ en vice versa. In deze passages is een winkelaanbod te vinden van hoger niveau dan de ‘snellere’ retail in de reizigerstunnels. Het ontwerp voor deze passages is in een samenwerking tussen Benthem Crouwel, Powerhouse Company en Merk X tot stand gekomen.

Aanmelden
In verband met de catering is aanmelden mogelijk tot 27 november via dymphy@bno.nl o.v.v. BNO Interieurzaken Stations

De bijeenkomst wordt georganiseerd in overleg met het platform BNO Interieurarchitectuur en is goed voor twee uur passende bij- en nascholing.

Klik hier voor een overzicht van meer BNO Interieur

BNO Interieurzaken is een serie informatieve ochtenden in het Mosa Architectural Center in Amsterdam. Tijdens deze bijeenkomsten worden uiteenlopende onderwerpen op het gebied van interieurontwerp en -architectuur behandeld. Onderwerpen die inmiddels langskwamen in deze serie: Nieuwe werkplekconceptenParticulier OpdrachtgeverschapVisies op een duurzaam interieurBeperkt houdbaar vs maximale impactHet goede van groen, Storytelling en Herbestemming.

Wil je een onderwerp aandragen of heb je zelf een goed verhaal? Neem contact op met Patrick AartsBlijf op de hoogte van het gehele aanbod door een gratis abonnement op: BNO Nieuws.


foto 1: Station Delft - ontwerp: Mecanoo, ontwerp grafiek plafond: Geerdes Ontwerpen, Fotograaf: Michael van Oosten / Integra Ceilings
foto 2: Station Delft - ontwerp: Mecanoo, ontwerp grafiek plafond: Geerdes Ontwerpen 
© Mecanoo
foto 3: Entreepuien poortvrije passage Station Amsterdam Centraal - Benthem Crouwel Architects, Merk-x, Powerhouse
foto 4: Middentunnel Station Amsterdam Centraal - Benthem Crouwel Architects, Merk-x
foto 5: Station Utrecht Centraal - Benthem Crouwel Architects
foto 6: Station Den Haag Central - Benthem Crouwel Architects
foto 7: Wachtkamer Station Arnhem - Blom en Moors