06-10-2016 - Het boek is nog lang niet dood, zeker niet als partijen zich met hart en ziel inzetten voor mooie uitgaven. Dude interviewde vier ontwerpers die ook uitgeversactiviteiten ontplooiden.

TEKST VIVEKA VAN DE VLIET

English version here ›

Roma Publications is een onafhankelijke uitgeverij van kunstboeken, in een oplage van twee exclusieve publicaties tot een huis-aan-huis verspreide krant in een oplage van honderdvijftigduizend, en van groot formaat tot heel klein. Grafisch vormgever Roger Willems was assistent van Karel Martens en student aan het Sandberg Instituut toen hij samen met kunstenaars Mark Manders en Marc Nagtzaam de uitgeverij in 1998 startte. Ze noemden het Roma, naar de eerste letters van hun voornamen en naar het eerste boekje dat Roger met Marc Nagtzaam maakte voor de Prix de Rome: Roma publication #1. Al snel lag er een serie.

Niets is leuker dan zelf boeken maken in nauwe samenwerking met bevriende kunstenaars en ontwerpers, onder wie Jan Kempenaers, Geert Goiris, Johannes Schwartz, Karel Martens, Julie Peters, Marlene Dumas en Experimental Jetset, vindt Willems. 'Het klinkt misschien soft dat ik boeken maken zie als een vriendenproject, maar uitgaven maak je nou eenmaal het beste als je goed met elkaar kunt opschieten.'

 

'UITGAVEN MAAK JE NOU EENMAAL
HET BESTE ALS JE GOED MET
ELKAAR KUNT OPSCHIETEN'

 

Hoe hij dat zakelijk organiseert? Er zit geen uitgeefstrategie achter het platform, geen businessplan, het bestuur bestaat uit vrienden, en contracten worden zelden opgesteld. Alles werkt in goed vertrouwen. Al kostte het Willems aanvankelijk eerder geld dan dat hij ermee verdiende. Maar na al die jaren is het nu omgekeerd: sinds een jaar heeft Willems een volwaardig salaris en kan hij zich directeur noemen als enige vaste medewerker in dienst van de stichting. 'Ik ben mijn eigen opdrachtgever en vind het 't leukst om zelf boeken te ontwerpen in alle vrijheid.'

Zakelijk is hij wel degelijk, in die zin dat hij gedisciplineerd is, dus niet te veel risico neemt, streng is op de begroting, en niet meer dan vier à vijf beurzen per jaar doet – van New York tot Unseen in Amsterdam. Hij schakelt zichzelf als uitgever én ontwerper in en bouwt zo speelruimte in. Het concept is zijn buffer: Willems offert zijn fee op als bijvoorbeeld een druk over moet. Zo worden de fouten uit de pot betaald en als die leeg is, maakt hij even geen boek. Geld komt dan binnen via de verkoop van uitgaven via Idea Books of de eigen webshop.

Het afgelopen jaar heeft hij zeventien uitgaven zelf vormgegeven, uit een totaal van maar liefst 28 titels. 'Ik ben gestaag voortgegaan, twintig titels per jaar is eigenlijk het streven. Het platform groeit; de groep mensen met wie je werkt wordt groter en ook de distributie die vanwege de internationale oriëntatie van Idea Books, altijd al op het buitenland georiënteerd is geweest, groeit'. Met een moeilijk product in een nichemarkt heeft Willems zonder reclame te maken, een markt gecreëerd en een publiek weten te bereiken. Al blijft het een zoektocht, weet hij. 'Je weet eigenlijk nooit exact of een boek goed gaat lopen.'

 

'JE WEET EIGENLIJK NOOIT EXACT
OF EEN BOEK GOED GAAT LOPEN'

 

Willems voelt zichzelf soms een soort boekendokter. Hij probeert dicht bij het werk van de kunstenaar te komen en benadert het boek als kunstobject. Je kunt de uitgever dienstbaar noemen aan het product, want hij doet niet aan dominante vormgeving. 'Mijn ego komt in de coördinatie van het hele project wel naar boven', legt hij uit. 'Ontwerpen bestaat voor mij eerder uit het nemen van basale beslissingen over papier, bindwijze, materialen. In het overige design ben ik terughoudend. Ik heb zelfs moeite met ontwerpen. Een "lekker" boek maken vind ik te arbitrair.'

Afhankelijk van de inhoud heeft elke uitgave eigen regels wat betreft verschijningsvorm en distributie. Zo maakte Willems met zijn vriendin, kunstenaar Batia Suter, het lijvige groene boek Parallel Encyclopedia #2. Een boek dat refereert aan zichzelf, als tentoonstelling in boekvorm, waarbij elke willekeurig opengeslagen bladzijde even goed en mooi is. Met Karel Martens maakte hij recentelijk een reproductie van een reeks boekdrukmonoprints van de kunstenaar. De twee verschillende covers zijn het resultaat van een printexperiment door alle content te printen in drie lagen op een printvel, dat in twee covers is gesneden en gevouwen. Roma Publications nadert intussen de driehonderd uitgaven. Als het zo doorgaat haalt het Suske & Wiske in.

WWW.ROMAPUBLICATIONS.COM

Dit artikel werd gepubliceerd bij de speciale editie van Dude, Dutch Designers Magazine.
Dude is los verkrijgbaar of als abonnement. Kijk hier voor meer informatie.

Afbeeldingen:
– Tentoonstelling van Roma Publications in Fondzione Guiliani, Rome, 2015
– Roger Willems en Jan Kempenaers op de New York Art Book Fair 2016
– Tentoonstelling van Roma Publications in Düsseldorf 

Dude