21-12-2011 - De ecobewuste smartphonebezitter kan gebruik maken van een breed scala aan duurzame apps.

Verantwoorde vis kopen? Korter douchen? Een vegetarisch restaurant vinden? Je telefoon biedt uitkomst. De afgelopen jaren werden er honderden apps gelanceerd die zich op één of andere manier met milieu bezig houden. Een inventarisatie van het groene mobiele aanbod leert dat er grofweg twee categorieën van duurzame apps zijn. 

Praktisch

Ten eerste zijn er de apps die de duurzaam bewuste consument praktische hulp bieden. Een typisch voorbeeld hiervan is de populaire Viswijzer. Hiermee kan je in een restaurant, supermarkt of viskraam eenvoudig opzoeken of dat visje dat je op het oog hebt een duurzame keuze is of juist met uitsterven wordt bedreigd. Als de verkoper je de juiste informatie geeft tenminste. Want als de ober niet kan vertellen waar die tonijnmoot op de menukaart gevangen is, weet je niet of je te maken hebt met een Albacore-tonijn uit het noordoosten van de Stille Oceaan ("prima keuze") of een geelvintonijn uit de Indische oceaan ("liever niet").

Pastinaken

Een vergelijkbare app is de Groente- en Fruitkalender van Milieu Centraal. Deze app deelt groente en fruit per maand en per herkomst in vijf energielabels in, op basis van de energie die de teelt en het vervoer naar Nederland kosten. Zo kan je zien dat een mango uit Senegal (A) die je in oktober koopt klimaatvriendelijker is dan een braam uit Nederland (D). De duidelijke foto's zorgen ervoor dat je als beginnend bewuste eter lamsoren, raapjes of pastinaken herkent als je ze in de supermarkt tegenkomt. Andere populaire winkelhulpen zijn de Good Shopping Guide, de op vrouwen gerichte Gorgeously Green Guide en de GoodGuide. Met deze laatste kan je in de winkel in de VS een barcode scannen om meteen het duurzaamheidscijfer van het product te zien. Wie ontwikkelt de Nederlandse versie?

En dan zijn er natuurlijk nog de apps die gebruikmaken van de GPS functie van je telefoon en je helpen om de dichtstbijzijnde ecowinkel , boerenmarkt of veganistisch restaurant te vinden, of om je reis te plannen met de fiets of ov. 

Calculator

De tweede categorie apps richt zich op de nog niet bewuste consument, met als doel zijn gedrag te veranderen. Deze apps volgen veelal hetzelfde stramien: een calculator die de milieueffecten van je gedrag kwantificeert, tips en trucs om je gedrag te verbeteren, de mogelijkheid om de strijd aan te gaan met andere gebruikers en een paar knoppen om je verrichtingen te delen op social networks. Zo zijn er vele apps die door middel van een vragenlijst je ecologische of CO2-voetafdruk berekenen en tips geven om deze voetafdruk te verkleinen. Ook bestaan er meerdere apps die je douchetijd opnemen (al dan niet automatisch op basis van het douche- geluid) en zo je water- en energiegebruik berekenen.

Weggooitest

Ook Milieu Centraal ontwikkelde een app in de 'bewustmaakcategorie': de Weggooitest. Deze app vraagt hoeveel zuivel, brood, groenten, aardappels en vlees je per week weggooit en vertelt je daarna hoeveel kilo voedsel je per jaar weggooit en hoeveel CO2 en euro's daarmee gemoeid zijn. Geschrokken van het resultaat kan de gebruiker direct zijn leven beteren door een paar simpele tips op te volgen. Maar natuurlijk niet voordat de resultaten via Twitter, Facebook of email zijn gedeeld.

Hans van Dijk, woordvoerder van Milieu Centraal vertelt: 'Het doel van de Weggooitest is om mensen bewust te maken. We hebben gekozen voor een spelvorm om een heel ernstig probleem aan te kaarten. We hebben onderzocht dat mensen denken dat ze minder voedsel weggooien dan ze doen. Ze beseffen niet dat die paar sneetjes brood per week echt vele kilo's per jaar maken. Hopelijk gaan mensen hierdoor minder weggooien'. Of de app dat effect ook echt heeft, is nog niet onderzocht. Maar dat bewustzijn over verbruik kan leiden tot gedragsverandering, weet van Dijk wel: 'Als je bijvoorbeeld mensen een elektriciteitsmeter geeft waarin ze steeds opnieuw geld moeten gooien, of als mensen steeds hun meterstanden moeten doorgeven, gaan ze minder verbruiken. Dat scheelt enkele tot tientallen procenten'.

Vuile was

Die meterstanden kan je bijhouden met de Bespaar- check van energieleverancier Oxxio. Ook geeft deze app per huishoudelijke categorie een aantal bespaartips. Door aan te geven dat je de tip hebt uitgevoerd ('Ik heb mijn was buiten gehangen!') kan je een badge verdienen en deze uiteraard wereldkundig maken op Facebook of Twitter.

Wat maakt een duurzame app tot een succes? Laten we om die vraag te beantwoorden kijken naar de meest- en minst gedownloade apps van Milieu Centraal, namelijk de Groente- en Fruitkalender (30.000 downloads) en de Weggooitest (500 downloads). De eerste maakt een grote hoeveelheid ingewikkelde data beschikbaar voor een leek. En dan ook nog eens op het moment dat je de data nodig hebt, namelijk als je voor het schap staat en moet kiezen welke groenten je koopt. Een optimaal gebruik dus van de mogelijkheden van smartphones.

Dit in tegenstelling tot de Weggooitest, dat eigenlijk niet meer is dan een simpele calculator die alleen kan vermenigvuldigen en werkt met onnauwkeurige schattingen van de gebruiker zelf. Weinig meerwaarde voor de gebruiker dus. Want waarom ook al weer moeten mijn vrienden op Facebook weten hoeveel melk ik per jaar door de gootsteen spoel? Het lijkt dus alsof je er als app-ontwerper niet onderuit komt: hoe graag je ook mensen bewust wilt maken, een duurzame app moet meerwaarde bieden voor de gebruiker. Het zijn net echte producten...

Tekst

Heleen Willemsen, freelance journalist en adviseur op het gebied van ecodesign