16-12-2016 - Dude start een nieuwe serie, over verzamelen. In de eerste editie Marjan Unger over een ring die een bijzondere plek in haar verzameling inneemt.

TEKST FLOOR VAN ESSEN

Ze liggen in laatjes, zijn verstopt op verschillende plekken in haar huis en een deel van haar verzameling bevindt zich bovendien in het Rijksmuseum. Marjan Unger heeft een bijzondere collectie sieraden. De ervaring van het dragen is onderdeel van haar verzamellust. In Dude vertelt ze welk stuk een bijzondere plek in haar verzameling inneemt. 

Marjan Unger is behalve kunsthistorica en publicist ook een verwoed verzamelaar van sieraden. Jarenlang was ze als docent verbonden aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam, onder meer aan de afdeling edelsmeden. De bewondering voor het werk van haar studenten was een belangrijke factor om stukken aan te schaffen: een blijk van waardering en tegelijk ondersteuning van talent. Ze koos de meest avontuurlijke werken, met als persoonlijk criterium dat de sieraden konden worden gedragen. En wie Marjan Unger kent weet dat ze dit ook dagelijks doet.
Toen ze in 1995 besloot zich verder te gaan verdiepen in het Nederlandse sieraad in de twintigste eeuw en het plan maakte hierover een boek te schrijven, nam haar verzamelwoede pas echt serieuze vormen aan. Met name uit de periode 1900-1965 waren in museumcollecties en privéverzamelingen slechts enkele stukken te vinden. Unger ging op jacht en breidde haar verzameling uit met bijzondere stukken om deze in haar boek, dat in 2004 verscheen, te kunnen bespreken en afbeelden. In 2010 volgde haar proefschrift Sieraad in context. Met het verschijnen hiervan schonk Marjan Unger samen met haar man Gerard Unger vijfhonderd Nederlandse sieraden uit haar verzameling aan het Rijksmuseum. Spijt van haar schenking heeft ze niet. Maar een van de weinige stukken die ze echt mist is een ring van Chris Steenbergen.

Sculpturale kwaliteit

Marjan Unger: 'De ring van Chris Steenbergen is rond 1970 gemaakt. Hij droeg erg lekker, is genereus en bezit een aangename monumentaliteit. Steenbergen is in 1920 geboren. Eind jaren dertig koos hij voor het vak edelsmeden en ging hij naar de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam. Hij had daar in 1942 moeten afstuderen, maar jonge en bekwame metaalbewerkers zouden dan gelijk gedeporteerd worden naar de Duitse wapenindustrie, dus bleven hij en zijn studiegenoot Archibald Dumbar nog een paar jaar op de afdeling werken. Na de oorlog pakten zij alles aan om zich beroepsmatig staande te houden en tegelijkertijd in creatief opzicht hun eigen handschrift te ontwikkelen. Deze ring heeft sculpturale kwaliteiten. Toen het Nederlandse sieraad aan het eind van de jaren zestig modern werd en internationale erkenning kreeg, werd Steenbergen als een oude vakman beschouwd; in de jaren zestig was je al gauw oud. Toch spetterde die nieuwe, moderne vormentaal van zijn werk af, hij wist echt volume op te bouwen. Dumbar en Steenbergen participeerden in de belangrijkste tentoonstellingen van die jaren. Chris Steenbergen is in 2007 overleden. Ik vond hem een sterke man, ook al trad hij niet snel op de voorgrond. In 2000 heb ik nog een boekje geschreven over zijn oeuvre en zijn bijdrage aan de ontwikkelingen van het Nederlandse sieraad van 1945 tot 2000. Dat was fijn om te doen en was hard nodig. In onze schenking aan het Rijksmuseum zitten minstens zes stukken van zijn hand.'


'DE NIEUWE, MODERNE
VORMENTAAL SPETTERT
VAN ZIJN WERK'

 

'Wat ik zo mooi vind aan het sieraad is de veelheid aan vormen die het kent en de concentratie aan betekenissen, emoties en herinneringen die mensen erin hebben geprojecteerd. Sieraden gaan over wederkerigheid, levens van mensen kunnen elkaar in een sieraad letterlijk en figuurlijk raken. De goede verstaander kan bovendien de grenzenloze creativiteit en de eindeloze veelheid aan decoratieve en symbolische waarden van die relatief kleine, draagbare voorwerpen aflezen.'

Marjan Unger heeft haar verzamellust nog altijd niet verloren en werkt momenteel bovendien met de conservator juwelen van het Rijksmuseum aan een nieuw boek over sieraden. 

Oproep

Verzamelaars vertellen in Dude over een belangrijk stuk uit hun collectie. Heb jij ook een mooie verzameling en wil je daaruit een bijzonder designobject lichten? Laat het ons dan weten en stuur een e-mail naar dude@bno.nl. 

Dit artikel verscheen op 17 december 2016 in Dude 4, 2017.
Dude is los verkrijgbaar of als abonnement. Kijk hier voor meer informatie. 

Chris Steenbergen, ring

Dude