16-03-2015 - Kennispagina uit het dossier Duurzaamheid over upcycling.

Upcycling is het hergebruiken van afval waarbij een product ontstaat met een gelijke of hogere zuiverheid dan dat het oorspronkelijke. Dit is het tegenovergestelde van downcycling, waarbij het product kwaliteit inlevert na een recycleerronde. Wanneer we spreken over recycling is er over het algemeen sprake van downcycling. Wanneer stoffen volledig gerecycleerd worden en een verbeterde kwaliteit krijgen, bestaat er geen afval meer. In veel gevallen is dit technisch wel mogelijk, maar economisch niet rendabel.

Geschiedenis

In 1999 verscheen het boek UpCycling van Gunter Pauli en Johannes F. Hartkemeyer, waarin deze term nader werd uitgewerkt. Het boek Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things uit 2002 van William McDonough en Michael Braungart zette de term upcycling pas echt op de kaart. Zij pleiten ervoor dat met upcycling voorkomen wordt dat er potentieel nuttige materialen in het afval verdwijnen als we bestaande materialen hergebruiken.

Toepassing

Omdat het economisch (nog) niet rendabel is om materialen te upgraden gebeurt dit nog weinig. Glas en aluminium zijn voorbeelden waarbij het met relatief weinig inspanning wel mogelijk is om na recycling dezelfde kwaliteit materiaal te behalen.

Ook in producten kunnen materialen worden hergebruikt waardoor ze een hogere kwaliteit behalen. Bijvoorbeeld bij de Ragbags van Siem Haffmans. Zwerfvuil in de vorm van plastic zakjes wordt verzameld en tot een sterkere, betere kwaliteit plastic omgezet. Op deze manier kan het materiaal weer lang mee en gaat het omhoog in kwaliteit.

In Haaksbergen is september 2010 een initiatief gestart waarbij gebruikt textiel wordt ge-upgrade naar hoogwaardige producten. Stichting Texperium is de naam van het open-innovatiecentrum dat is opgericht om verwerking van textiel tot producten met een toegevoegde waarde te bevorderen. Tijdens het eerste Texperium-symposium werden als voorbeeld oude KLM-uniformen verwerkt tot een non-woven stof die gebruikt werd voor riemen, tassen en pantoffels. Ook lopen er projecten met tapijt en snijresten.

Een ander bedrijf wat materiaal upcyclet is SABIC Innovative Plastics. In 2009 wonnen zij een milieuprijs voor het ontwikkelde systeem om PET-afval te upcyclen naar de veelgebruikte kunststof PBT. PET is een kunststof die veel toegepast wordt voor kunststofflessen en het levert dus een flinke milieuwinst op wanneer hij hergebruikt kan worden.

Duurzaamheid

Bij upcycling geldt net als bij 'gewone' recycling dat er rekening moet worden gehouden met de energie en kosten die nodig zijn om een materiaal kwalitatief gelijk te houden of te verbeteren. In principe is het eeuwig hergebruiken van materialen door upcycling wel een goed uitgangspunt wanneer je bedenkt dat er al zoveel materialen en producten zijn. Het is fijn om deze te kunnen blijven gebruiken en toch nieuwe dingen te kunnen blijven kopen. Op die manier kun je alle materialen die nu bestaan eigenlijk zien als een grote blokkendoos waarmee steeds andere constructies worden gemaakt. En wanneer je klaar bent met een product dan wordt het weer uit elkaar gehaald en kan er iets nieuws mee worden gebouwd. De bewustwording hiervan is een stap richting een duurzame wereld. 

Auteur: Judith van de Goor