Tekst: Edo Dijksterhuis
“Ik sloeg aan op het rijtje winnaars uit het verleden: geen modieuze maar stevige ontwerpers”, beantwoordt Michiel Schuurman de vraag waarom hij voor de eerste keer zitting heeft genomen in de jury van de BNO Piet Zwart Prijs. “En ja, ook de naam Piet Zwart speelde een rol. Die staat voor een oude grafische ontwerptraditie in Nederland, waar ik erg van hou.”
En die te weinig erkenning krijgt volgens Schuurman, zelf bekend van onder meer internationaal bekende posterontwerpen en textielontwerpen voor Vlisco. “Ontwerp leeft niet zo en de helden van weleer worden niet geëerd. Sterker nog, kunstenaars worden met argusogen bekeken. Nogal wat Nederlandse ontwerpers zijn bekender in het buitenland dan hier. Het heeft te maken met bezuinigingen, het feit dat Nederland een acultureel land is dat alleen met handel bezig is, en de anti-culturele taal die de afgelopen tien jaar heeft geklonken in de politiek. Tijdens corona werden we nog eens met onze neus op de feiten gedrukt: ontwerp is geen noodzakelijk beroep. En nu, met de opkomst van AI, kunnen we zomaar al onze auteursrechten kwijtraken en niemand lijkt erom te malen.”
“Als je design uit de wereld zou wegnemen, blijft er een grijze toestand over.”
Onbegrijpelijk voor Schuurman, want design is in zijn ogen van levensbelang. “Als je design uit de wereld zou wegnemen, blijft er een grijze toestand over. Dan wonen we in grauwe kubussen, rijden we allemaal in dezelfde auto en dragen we dezelfde kleren. Je ziet het nu eigenlijk al een beetje. Een buitenbankje moet zo goedkoop mogelijk worden geproduceerd, functioneel zijn en vandalismebestendig zijn. Maar je hebt ontwerp nodig om met zo’n bankje een beetje verwondering op te roepen, om een park of buurt te laten leven. Zoals je grafisch ontwerp nodig hebt om iets herkenbaar en herinneringswaardig te maken, of het nu het boekomslag is van Turks Fruit, de poster van Je Suis Charlie of het Shell-logo. Goed ontwerp is een vlag op een moment. En als ontwerper wil je iets achterlaten dat de geschiedenis ademt.”
De winnaar van de BNO Piet Zwart Prijs moet volgens Schuurman dan ook een meester zijn in het markeren en onderscheiden. “Het werk moet heel duidelijk van nu zijn en dat krachtig uitdragen. Of juist er helemaal tegenin gaan, strijdbaar tegen de tijdsgeest en daarmee misschien wel de tijd vooruit, vijf of tien jaar.”
“Volharding is een belangrijke eigenschap voor een goede ontwerper.”
Waar Schuurman bij het beoordelen van de inzendingen nog meer op let: volharding. “Dat is een belangrijke eigenschap voor een goede ontwerper. Langdurig bewijzen dat je iets te zeggen hebt en daarvoor staat, liefst een beetje rebels en recalcitrant. En als je dan op een dieptepunt komt, het vermogen hebben om jezelf opnieuw uit te vinden. Door je eigen koers te blijven varen en zo jezelf weer relevant te maken — niet per se meteen voor het publiek, maar voor jezelf. Dan ben je een inspiratie voor collega’s en studenten. En dan toon je dat ontwerp niet alleen een dienstbaar beroep is, maar dat het om visie gaat. Een visie die kan slagen of falen, en die je eventueel later kunt aanpassen, maar die je uitzet en volgt.”
Over Michiel Schuurman
Michiel Schuurman is grafisch ontwerper, illustrator, patroonontwerper en docent aan de Koninklijke Academie Beeldende Kunsten in Den Haag. Hij staat bekend om zijn uitgesproken visuele stijl waarin typografie, patronen en kleurgebruik centraal staan. Logische systemen uit de natuur, wetenschap en geschiedenis vormen daarbij vaak het vertrekpunt en krijgen in zijn werk een vernieuwende grafische vertaling. Michiel verwierf internationale bekendheid met zijn grensverleggende posterontwerpen en werkte onder meer voor Vlisco als textielontwerper. Zijn werk is opgenomen in publieke collecties, waaronder die van het Stedelijk Museum Amsterdam. Naast zijn grafische praktijk werkt hij aan projecten op het gebied van ruimtelijk ontwerp, mode en tentoonstellingsvormgeving.
Wie verdient de BNO Piet Zwart Prijs?
De BNO Piet Zwart Prijs is al ruim veertig jaar een van de meest prestigieuze onderscheidingen binnen het Nederlandse ontwerpveld. Ken jij een ontwerper of ontwerppraktijk die werk van uitzonderlijke kwaliteit levert én bijdraagt aan de ontwikkeling van het ontwerpvak? Je kunt kandidaten voordragen tot en met 14 augustus 2026.
