In 2025 heeft de Eerste Kamer ingestemd met de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (WTTA). Met deze wet wil de overheid de uitzend- en detacheringsmarkt eerlijker, transparanter en beter handhaafbaar maken. Naar verwachting treedt de wet op 1 januari 2027 in werking. Vanaf 1 januari 2028 start de Nederlandse Arbeidsinspectie met de handhaving. Voor ontwerpbureaus die personeel inhuren of incidenteel medewerkers bij opdrachtgevers inzetten, kan de WTTA belangrijke gevolgen hebben.
Wanneer is sprake van terbeschikkingstelling?
De WTTA bouwt voort op de bestaande Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi). Volgens de Waadi is sprake van terbeschikkingstelling van arbeidskrachten wanneer een medewerker tegen vergoeding wordt ingezet bij een andere organisatie en daarbij werkt onder leiding en toezicht van die organisatie.
Belangrijk is dat een organisatie ook als uitlener kan worden aangemerkt wanneer het uitlenen van personeel niet tot de kernactiviteiten behoort en slechts incidenteel plaatsvindt. Ook ontwerpbureaus kunnen op die manier dus met de WTTA te maken krijgen.
Van registratieplicht naar vergunningplicht
Onder de huidige Waadi geldt voor uitleners een registratieplicht. De WTTA vervangt deze door een vergunningplicht. Dat betekent dat organisaties alleen nog arbeidskrachten mogen uitlenen wanneer zij beschikken over een toelating van de nieuwe Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU). Daarnaast mogen organisaties uitsluitend personeel inhuren van uitleners die over zo’n toelating beschikken. Hiervoor komt een openbaar register beschikbaar waarin gecontroleerd kan worden of een uitlener is toegelaten.
Voorwaarden voor toelating
Om een toelating te krijgen, moeten uitleners aan verschillende voorwaarden voldoen. Zo moeten bestuurders en leidinggevenden beschikken over een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). Daarnaast geldt een financiële zekerheidsstelling van € 100.000. Voor starters met een voorlopige toelating bedraagt deze waarborg € 50.000. Met deze eisen wil de wetgever misbruik, faillissementen en achterstallige betalingen tegengaan.
Nieuwe administratieve verplichtingen
De WTTA introduceert ook aanvullende administratieve verplichtingen. Uitleners moeten vóór aanvang van de werkzaamheden vastleggen welke arbeidskrachten ter beschikking worden gesteld en bij welke inlener zij werkzaam zijn. Deze gegevens moeten zeven jaar worden bewaard. Daarnaast moet de uitlener aantoonbaar melden aan de inlener voor welke personen sprake is van terbeschikkingstelling. De inlener is vervolgens verplicht deze melding in de eigen administratie op te nemen.
Ontheffing voor incidentele uitleners
Voor organisaties waarbij het ter beschikking stellen van arbeidskrachten slechts een beperkt onderdeel van de bedrijfsvoering vormt, kan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een ontheffing van de toelatingsplicht verlenen. Een van de voorwaarden is dat de totale vergoeding voor uitgeleende arbeidskrachten minder bedraagt dan tien procent van de totale loonsom van de organisatie.
Handhaving en sancties
De Arbeidsinspectie krijgt ruime bevoegdheden om toezicht te houden op de naleving van de WTTA. Overtredingen kunnen leiden tot waarschuwingen, bestuurlijke boetes, dwangmaatregelen of schorsing en intrekking van een toelating. Bij ernstige of herhaalde overtredingen kan zelfs een preventieve stillegging van werkzaamheden worden opgelegd. De boetes kunnen oplopen tot ongeveer € 90.000 per overtreding. Daarbij kunnen zowel uitleners als inleners worden beboet.
Wat betekent dit voor ontwerpbureaus?
Voor ontwerpbureaus is het verstandig om tijdig te beoordelen of binnen de organisatie sprake is van terbeschikkingstelling van arbeidskrachten in de zin van de Waadi. Dat geldt zowel voor organisaties die medewerkers inzetten bij opdrachtgevers als voor bureaus die personeel inhuren via derden. Breng daarbij de volledige keten in kaart: wie is uitlener, doorlener of inlener, en welke partijen zullen straks over een toelating moeten beschikken?
Organisaties die zelf personeel uitlenen doen er goed aan om tijdig voorbereidingen te treffen, zoals het aanvragen van VOG’s, het organiseren van de financiële waarborg en het inrichten van de administratieve processen. Voor inleners is het belangrijk om procedures op te zetten waarmee gecontroleerd kan worden of een uitlener over een geldige toelating beschikt en hoe verplichte meldingen worden geregistreerd.
De WTTA vraagt dus niet alleen om naleving van nieuwe regels, maar ook om een kritische blik op bestaande samenwerkingen, contracten en inhuurconstructies.