WDCD Clean Energy Challenge

Ontwerpers gezocht met ideeën voor het opwekken van nieuwe energie in de metropoolregio Amsterdam.

Amsterdam daagt je uit! What Design Can Do en IKEA Foundation roepen ontwerpers op mee te doen met de Clean Energy Challenge en ideeën in te sturen voor de inpassing van nieuwe energie in de metropoolregio Amsterdam. De stad heeft slimme oplossingen nodig om hernieuwbare energie op te wekken binnen de beperkte beschikbare ruimte en zonder het aangezicht van de stad aan te tasten. Hier ligt een schone taak voor de creatieve gemeenschap om met nieuwe, onverwachte oplossingen het verschil te maken.

Designplatform What Design Can Do (WDCD) en IKEA Foundation lanceerden onlangs een tweede designchallenge rond klimaatverandering, na de Climate Action Challenge van 2017/18. In de nieuwe Clean Energy Challenge roepen zij ontwerpers op met ideeën te komen voor energievraagstukken in vijf wereldsteden: Delhi, Nairobi, São Paulo, Mexico Stad en Amsterdam. In elke stad is de briefing gericht op een vraagstuk dat speciaal relevant is voor de lokale situatie. Zo gaat het in São Paulo over mobiliteit, in Delhi over duurzaam bouwen, in Nairobi over eten en in Mexico over afval.

"Door de focus op vijf steden te leggen hoepen we de impact van de challenge te vergroten", verklaart WDCD-oprichter en creatief directeur Richard van der Laken. "Het idee is dat we zo hele concrete voorstellen krijgen die direct toepasbaar zullen zijn in deze steden."

Odoo CMS - een grote afbeelding

Weinig ruimte, veel regels

In Amsterdam is de kernvraag van de challenge: Kunnen we aantrekkelijke stadsgezichten, landschappen en multifunctionele ‘stadsranden’ ontwerpen en tegelijkertijd schone energie opwekken? Anders gezegd: Hoe combineren we een mooie stad met een duurzame stad?

In 2050 wil Amsterdam alle fossiele brandstoffen de stad uit hebben. Maar de energietransitie loopt stroef door gebrek aan ruimte en de vele regels die het aanzien van de stad en de regio beschermen. In samenwerking met de Universiteit van Amsterdam en de Metropoolregio Amsterdam vragen de challenge-partners daarom creatieven met ideeën te komen voor ruimtelijke ingrepen, producten, diensten en systemen die het leven in de metropoolregio Amsterdam combineren met nieuwe schone energie.

Slimme designoplossingen

Op dit moment blijft Amsterdam nog achter bij andere Europese steden als het om duurzame energieopwekking gaat. Door de beperkte ruimte in de Metropoolregio Amsterdam is het een uitdaging om een infrastructuur voor hernieuwbare energie te combineren met de groeiende behoefte aan woningen en bedrijfsruimte, de aanleg van wegen en ook het behoud van cultureel erfgoed en recreatiemogelijkheden. Zowel kostenaspecten als esthetische overwegingen staan een snelle adoptie van duurzame energie-toepassingen in de weg. Toch heeft de nieuwe gemeentelijke coalitie ambitieuze duurzame doelstellingen.

Om de transitie te helpen versnellen, vraagt de Clean Energy Challenge om slimme designoplossingen voor de inpassing van duurzame energie in het stadsgezicht van en het landschap rond Amsterdam.

Zonnepanelen in de stoep

Niet dat er op dit vlak nog helemaal niets gebeurt. Zo biedt de Nederlandse startup Energy Floors sinds enige tijd de mogelijkheid om stoepen en voetgangersgebieden uit te rusten met een Smart Energy Floor. Dit is een systeem van beloopbare zonnepanelen, waarin ook bewegingssensoren zitten waarmee gegevens over de voetgangersbewegingen worden verzameld. De opgewekte energie kan eventueel worden gebruikt om interactieve LED-verlichting en bewegwijzering van stroom te voorzien.

Een variant van deze Smart Energy Floor, The Gamer, is bedoeld voor schoolpleinen en daagt kinderen uit om te bewegen en spelenderwijs te leren. De opgewekte zonne-energie wordt in de school gebruikt, die zo op de energierekening bespaart.

Energy Floors is opgericht door de bedenkers van de duurzame disco Club Watt in Rotterdam die als eerste was uitgerust met een energie-opwekkende dansvloer. Dit systeem waarbij de kinetische energie van de dansers wordt omgezet in elektriciteit verhuren zij sindsdien wereldwijd aan festivals, beurzen en tentoonstellingen.

Odoo CMS - een grote afbeelding

The Gamer in Woubrugge

Stroomproducerende wegen

Ondertussen werkt het bedrijf SolaRoad in samenwerking met TNO aan de ontwikkeling van energieopwekkende bestrating. In Krommenie ligt al een fietspad gemaakt van berijdbare zonnepanelen, dat inmiddels meer energie heeft opgewekt dan verwacht. Volgend jaar volgt een nieuwe proef op een busbaan in Rotterdam, om te zien of de energieopwekkende elementen ook zwaarder verkeer kunnen verdragen.

Odoo CMS - een grote afbeelding

Solaroad in Krommenie 

Buurtbatterij

Een probleem van zonne-energie is dat af en toe een stroomsurplus ontstaat dat lastig is op te slaan. En dat probleem zal alleen maar groter worden naarmate er meer zonne-energie wordt opgewekt. In Rijsenhout in de Haarlemmermeer testen 35 huishoudens sinds vorig jaar in samenwerking met energieleverancier Tegenstroom, Lyv smart Living en netbeheerder Liander een Buurtbatterij.

Deze batterij vormt een buffer tussen de zonnepanelen van de huishoudens en het elektriciteitsnetwerk. Na een jaar hadden de bewoners 16.354 kWh tijdelijk opgeslagen in de Buurtbatterij, vergelijkbaar met het jaarverbruik van tenminste vijf huishoudens. 

Odoo CMS - een grote afbeelding

Buurtbatterij Rijsenhout

Cloudverwarming

Maar wat als zonne-energie geen optie is, bijvoorbeeld op een monument als de Bavo-kerk in Haarlem? In reactie op een prijsvraag van duurzaamheidsplatform Nudge, bedacht architect Geert van der Aa uit Roosendaal een briljante oplossing. Hij stelde voor in de ongebruikte kelder van de kerk een datacenter te installeren. De kerk wordt nu verwarmd met de warmte die van de servers afkomt, die op hun beurt worden gekoeld met frisse lucht uit de kerk.

Design Jams Amsterdam - Eindhoven

Het zijn dit soort oplossingen waar de Clean Energy Challenge naar op zoek is. Om de ideeënstroom op gang te helpen organiseert WDCD binnenkort twee Clean Energy Design Jams, op 18 oktober in de Tolhuistuin in Amsterdam en op 23 oktober in Eindhoven in de Embassy of Urban Transformation tijdens de Dutch Design Week. Deelname aan de design jams is gratis.