Tekst: Edo Dijksterhuis
De uitreiking van de Piet Zwart Prijs is een uitgelezen moment om de noodzaak van goed ontwerp in de spotlight te zetten, vindt jurylid Pao Lien Djie. “Voorheen was de prijs een mooie accolade, een teken van waardering door peers. Maar het is goed en passend bij deze tijd dat met de huidige koerswijziging afscheid is genomen van het bewieroken van iconen. Want die iconen staan niet op zichzelf, ze komen niet uit het niets, maar zijn onderdeel van een groter geheel. De slagkracht van het collectief is gigantisch, maar er werd tot voor kort bijna altijd één naam opgeplakt, meestal van een man. Onder de winnaars van de Piet Zwart Prijs bevinden zich maar vier vrouwen.”
“Ook nieuw is de nadruk op de maatschappelijke rol en verantwoordelijkheid van ontwerpers”, zegt Djie, die dat een “goed signaal richting de sector” noemt. “Die rol verschilt natuurlijk per opdracht, maar het gaat uiteindelijk om nadenken over de beste vorm om een vraag of behoefte te beantwoorden. Vorm moet daarbij zo breed mogelijk worden opgevat en hoeft niet per se tastbaar te zijn. De vorm kan ook een ontmoeting of een lege plek zijn. Het is aan ontwerpers om de vraag, opdracht of behoefte zo vorm te geven dat hij boven zichzelf uitstijgt. Dan is het resultaat niet puur functioneel en vaak veel meer dan de opdrachtgever had kunnen vermoeden.”
Perfect ontwerp is volgens Djie “functioneel, maar kan ook ontroeren, een emotie overbrengen en impact hebben op alle zintuigen. Dat zorgt soms voor verbinding of begrip, maar kan ook emancipatie bevorderen, oplossingen aandragen voor de grote maatschappelijke vraagstukken van vandaag of de motor zijn van innovatie. Ontwerp is gericht op het beter maken van de wereld. En de rol van de ontwerper kan niet overschat worden.”
“Ontwerp is gericht op het beter maken van de wereld. En de rol van de ontwerper kan niet overschat worden.”
Helaas worden ontwerpers vaker onder- dan overschat, vooral door opdrachtgevers. “Goed opdrachtgeverschap begint met het onderkennen dat je een ontwerper moet betrekken bij je vraag en met het selecteren van een passende ontwerper. Dat lijkt een open deur, maar best veel opdrachtgevers denken daar mijns inziens veel te lichtzinnig over. Terwijl het verschil tussen een puur functioneel, middelmatig ontwerp en iets bijzonders zo ongelooflijk groot is. Opdrachtgevers zouden zichzelf een enorme dienst bewijzen als ze echt aandacht besteden aan het ontwerptraject.”
Essentieel daarbij is het vroeg betrekken van ontwerpers. “Bij de definitie van het probleem al”, volgens Djie. “Ontwerpers zijn geschoold in de buitenstaandersblik, het anders kijken naar problemen.” Maar om die effectief te kunnen inzetten, moeten ze daar wel de ruimte voor krijgen. “Vertrouwen maakt alle verschil. Je ziet vaak dat heel bijzondere ontwerpen het resultaat zijn van een goede verstandhouding en bovengemiddeld veel vertrouwen.”
Als jurylid van de Piet Zwart Prijs zal Djie goed letten op de “synergie die meer slagkracht levert.” Daarnaast hoopt ze op voordrachten van buiten het kringetje van usual suspects. “Ik ben benieuwd naar mensen die we nog niet kennen, uit groepen in de samenleving die tot nu toe onder de radar zijn gebleven. De nieuwe opzet geeft daar ruimte voor en het lijkt me spannend.”
Over Pao Lien Djie
Pao Lien Djie is een ervaren redacteur en curator met een brede staat van dienst in de ontwerp- en museumwereld. Ze was jarenlang actief als de centrale spil van het designtijdschrift Items en vervulde uiteenlopende functies bij instellingen als het Stedelijk Museum Amsterdam, Museum Speelklok en het Centraal Museum. Ook werkte ze als redacteur en hoofdredacteur mee aan diverse BNO-publicaties. Met haar scherpe blik, rijke ervaring en sterke redactionele visie weet zij inhoud, ontwerp en context op overtuigende wijze met elkaar te verbinden.
Wie verdient de BNO Piet Zwart Prijs?
De BNO Piet Zwart Prijs is al ruim veertig jaar een van de meest prestigieuze onderscheidingen binnen het Nederlandse ontwerpveld. Ken jij een ontwerper of ontwerppraktijk die werk van uitzonderlijke kwaliteit levert én bijdraagt aan de ontwikkeling van het ontwerpvak? Je kunt kandidaten voordragen tot en met 23 augustus 2026.
