Tekst door Marc Vlemmings
Steeds vaker worden ontwerpers ingezet om processen mede te ontwikkelen en vorm te geven. De uitkomst van hun inspanningen is geen concreet, tastbaar product meer, maar bijvoorbeeld een plan dat door andere partijen verder wordt ingevuld en uitgevoerd.
Foto: Taco Schmidt | Fotografie: Dieuwertje Bravenboer|
“We zien dat ontwerpers bij overheidsinstellingen terechtkomen”, zegt Taco Schmidt, die naast BNO-bestuurslid en -penningmeester Managing Director van de Amsterdamse creative consultancy Qindle is. Deze ontwerpers kijken naar ketens waarbinnen de processen zich afspelen en geven aan waar deze mogelijk veranderd kunnen worden om processen beter te laten verlopen. “Als BNO zullen we op deze ontwikkeling moeten inspelen.” |
Ontwerpers voor ontwerpers
Diana Janssen: “Waar we naartoe willen is een agenderende en verbindende rol. Dat is een andere rol dan we nu hebben. Het zal meer ontwerpers voor ontwerpers worden. We zijn een vereniging, waarbij je veel kunt halen, maar we verwachten ook dat leden iets brengen.”
“Waar we naartoe willen is een agenderende en verbindende rol. Dat is een andere rol dan we nu hebben.”
— Diana Janssen
|
“De agenderende rol bestaat uit het duiden van ontwikkelingen”, vervolgt Janssen. “We willen laten zien hoe het vak verandert in een maatschappelijke, economische en politieke context. En hoe deze ontwikkelingen van invloed zijn op de dagelijkse praktijk van ontwerpers. Het kan ertoe leiden dat we nieuwe mogelijkheden aanboren voor ontwerpers die zij zelf nog niet hebben gezien.” Schmidt: “Ontwerpers kunnen een belangrijke rol spelen in de transformatie naar een duurzamere en meer gelijkwaardigere wereld. Veel belangrijker dan ze zelf beseffen, denk ik.” |
Foto: Diana Janssen | Fotografie: Victoria Ushkanova
“Ontwerpers kunnen een belangrijke rol spelen in de transformatie naar een duurzamere en meer gelijkwaardigere wereld.”
—
Taco Schmidt
Hij ziet dat de ontwerpsector zich in toenemende mate opdeelt in verschillende disciplines. “Vroeger had je de grafisch vormgever, de verpakkingsontwerper en de industrieel ontwerper; daar zijn de social designer, de information designer en de systeemontwerper bijgekomen.” Het lijstje met ontwerpdisciplines groeit met de dag, wat de rol van de BNO als de verbindende kracht binnen de ontwerpsector des te relevanter maakt.
Gelijkgestemden
Daar is behoefte aan, merkt Schmidt. “Ontwerpers in dienst van een overheidsorganisatie of een kleine in-house designstudio bij een bedrijf zitten niet in een typische ontwerpomgeving waar ze met gelijkgestemden van gedachten kunnen wisselen.” De BNO kan ze dat platform bieden.
Ontwerpers kunnen hun ontwerpkracht veel breder inzetten dan vroeger, stelt Janssen. “Dit is een overtuiging die terrein wint en breed wordt gedragen.” “Ook binnen de BNO,” vult Schmidt aan. “De kracht van design zit niet alleen in een concreet eindproduct, maar ook in het onderzoek dat daaraan vooraf is gegaan,” aldus Janssen. In zo'n geval is een concrete productie geen doel meer, maar wordt het ontwerpend onderzoek ingezet om processen inzichtelijk te maken of sociale structuren te laten zien. “Dit maakt ook onderdeel uit van wat ontwerpers kunnen en dat zullen we moeten duidelijk maken aan degenen die opdrachten aan ontwerpers verstrekken.”
“De kracht van design zit niet alleen in een concreet eindproduct, maar ook in het onderzoek dat daaraan vooraf is gegaan.”
—
Diana Janssen
Innovatiekracht
Begin dit jaar is de BNO verhuisd naar De Baanderij op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord, waar ze met vijf andere beroepsorganisaties één kantoorruimte delen. “Je kunt als beroepsorganisatie beleidsplannen blijven schrijven en de ambitie uitspreken om meer samen te gaan doen, maar je zult ook een keer echt moeten beginnen", licht Janssen toe. “Door een ruimte te delen zit je in elkaars nabijheid en zal er meer uitwisseling plaatsvinden.” Er is volgens haar ook een praktische reden om kantoorruimte te delen. “Sinds corona zijn we meer vanuit huis gaan werken, waardoor we onze kantoren anders zijn gaan gebruiken.”
De verhuizing past goed in de missie van Diana Janssen. “Toen ik bijna drie jaar geleden directeur werd van de BNO, viel het me op hoe gefragmenteerd de creatieve sector is. Tegelijkertijd zie je hoeveel deze sector met haar innovatiekracht bijdraagt aan de Nederlandse economie. De ontwerpsector is verweven met de hele samenleving, van de productie van landbouwmachines tot de zorg en de energietransitie.”
De verbindende kracht van design
De BNO hoort als beroepsorganisatie tot de grotere in Europa, maar laat zich nog te weinig gelden in het maatschappelijk debat, vindt Schmidt. “We hebben als sector en als vereniging een maatschappelijke rol te spelen.” Ook op het gebied van het onderwijs wil de BNO zich nadrukkelijker manifesteren de komende jaren. “Als wij aan leden vragen in welke ontwerpdiscipline ze werken, dan zeggen ze vaak in alle disciplines,” is de ervaring van Janssen.
Het vak wordt steeds meer interdisciplinair, maar de opleidingsinstellingen hebben moeite bij deze ontwikkeling aan te haken, omdat ze worden vertraagd door regelgeving en accreditatie-eisen. “Wij zien hun worsteling en zijn in gesprek met de opleidingsinstituten, want iedereen wil uiteraard dat de opleidingen ook in de toekomst relevant zijn.”
“We hebben als sector en als vereniging een maatschappelijke rol te spelen.”
—
Taco Schmidt
Schmidt vult aan: “In het kader van het meerjarenplan hebben we workshops georganiseerd waarvoor we mensen uit de onderwijssector, het bedrijfsleven en de overheid hebben uitgenodigd om met onze leden van gedachte te wisselen over welke skills een ontwerper in de toekomst moet hebben en hoe bijvoorbeeld artificial intelligence van invloed zal zijn op het vak. Als je uitzoomt, zie je dat alle workshops en gesprekken over de waarde van design voor de samenleving gingen en hoe de BNO kan bijdragen aan de verbinding binnen de creatieve sector.”