De masterclasses van Driving Dutch Design

Deelnemers van Driving Dutch Design volgen masterclasses op het gebied van o.a. profilering, financiering en presentatie. We vroegen deelnemers en trainers naar hun ervaringen.

tekst door Viveka van de Vliet, portretten Drivers door Michele Bergsma

Driving Dutch Design (DDD), het professionaliserings- en netwerkprogramma van ABN AMRO, de BNO en Dutch Design Foundation helpt gedreven ontwerpers op weg in de wereld van het ondernemerschap tot aan hun presentatie tijdens de Dutch Design Week (DDW) in oktober. Dit is het derde deel van een serie artikelen over DDD.

Ondernemerschap stroomt niet als vanzelf door de aderen van de creatieve ontwerper. Maar na het intensieve professionaliseringstraject Driving Dutch Design, komen de Drivers als ondernemers beslagen ten ijs. De masterclasses dragen daaraan bij.

Goed uitgeruste gereedschapskist

Patrick Aarts Sen, senior projectmanager bij de BNO, stond in 2013 aan de wieg van het masterclassprogramma van DDD. Sinds begin vorig jaar is hij als programmamanager verantwoordelijk voor het hele programma en zorgt hij ervoor dat ook DDD zelf professioneler wordt en optimaal in elkaar steekt.

"Dat betekent dat alles erin moet zitten wat de geselecteerde drivers, die meestal al zo’n drie tot vijf jaar aan het werk zijn, nodig hebben als creatief ondernemer", zegt hij, "van storytelling tot financiën, van auteursrechten tot pitchen. Doordat het een gemêleerde groep is, leren de ontwerpers ook veel van elkaar, zowel tijdens de masterclasses als bij de samenwerking richting DDW. Na dit traject kunnen zij met een goed uitgeruste gereedschapskist een aantal stappen zetten waarmee ze jaren vooruit kunnen", zegt Patrick.   
Foto: Patrick Aarts Sen

Om het programma te verrijken is sinds vorig jaar een masterclass 'Pers en Social Media' door Wisse Trooster toegevoegd, evenals de extra masterclass 'The Pitch Bitch'. Patrick: "Ik vond het gat tussen de twee laatste masterclasses iets te groot. Eenmaal op dat podium bij Karin Bloemen moet het accent op performance liggen, terwijl de Drivers nog te veel bezig waren met de tekstuele inhoud van de presentaties", meent hij. 

The Pitch Bitch

Foto: Astrid Craen-van der Hulst / Fotografie: Manon van der Zwaal
Samen met Astrid Craen-van der Hulst (bureau Communicatiecraen) werd de ontbrekende schakel ontwikkeld. 
Astrid, die al sinds 2015 betrokken is bij DDD, leert de Drivers hoe ze zich kunnen positioneren en presenteren."Ik kijk daarbij vooral naar de inhoud, naar de profilering en het scherper stellen van de presentaties", zegt ze.

"Ik pas mijn kennis uit de praktijk toe, maar mijn masterclasses zijn nooit in beton gegoten. Ik ben geen trainer die zegt: "dit hebben we afgesproken dus zo gaan we het doen. Ik werk altijd op maat, geef ruimte om te spelen en zorg voor een open klimaat waarin je je vrij kunt voelen." 

"Samen beginnen we aan een avontuur. Al die verschillende werelden waarin ze zich bewegen, de vragen die ze stellen, de manier waarop ze naar de wereld kijken en hun eigenheid, dat vind ik zo interessant", zegt ze. In zowel groepjes als plenair geeft ze verrassende opdrachten mee, zoals: presenteer jezelf aan de hand van een gerecht. Dit jaar was het: presenteer je jezelf aan de hand van een film. Welke rol heb jij daarin en waarom? "Een open vraag waarmee je veel over iemand leert", weet ze.

"Ik werk altijd op maat, geef ruimte om te spelen en zorg voor een open klimaat" - Astrid Craen-van der Hulst

Dat de keuze voor deze extra masterclass vruchten heeft afgeworpen, bleek uit de pitches tijdens de laatste masterclass 'Spot on, Dutch Designer on Stage!' van Karin Bloemen waarbij de drivers zich moeten presenteren in een twee-minuten-pitch. Deze waren inhoudelijk meer to the point, helder en overtuigend. "Vergeleken bij vorig jaar zien we het effect: deze masterclass versterkt het programma", menen zowel Astrid als Patrick.

Professionaliseringsslag

Driver Josephine de Fijter van studio Uncoated beaamt dat. Van Astrid leerde zij hoe ze zich kan positioneren op een manier die het beste bij haar past. "Ik kom nu concreet en helder tot de kern over wat en waarom ik iets doe. Dat heeft geleid tot een professionaliseringsslag in mijn ontwerppraktijk." 

Van alle masterclasses stak ze wel iets op. "Patrick dirigeerde alles op een zakelijke en subtiele manier en zorgde dat we alles konden bespreken", zegt ze. En ook op juridisch vlak viel veel te leren, onder andere van Pascale Kos, jurist bij de BNO. Zij weet een stoffig onderwerp levendig te maken en vindt het leuk zoveel mogelijk Drivers vooruit te helpen. 
"Ik geef hen de ontbrekende juridische en zakelijke kennis mee die designopleidingen vaak nog laten liggen. Dat het creatieve proces van een ontwerper belangrijk is, staat buiten kijf, maar de zakelijke kant is enorm belangrijk, zeker als je ziet hoeveel alumni zich als zelfstandige vestigen", zegt Pascale. 
Foto: Josephine de Fijter

In haar masterclasses gaat het om zowel informatieoverdracht als interactie waarbij ontwerpers in groepjes discussiëren over juridische zaken als auteursrechten. 

Foto: Pascale Kos, jurist BNO
"Een heel belangrijk onderwerp waar alle ontwerpers mee te maken krijgen", weet Pascale. Wat heb je eraan, welke afspraken kun je daarover maken op het gebied van verschillende contracten, zoals licenties?
Algemene voorwaarden, nog zo’n belangrijk onderwerp. Wat zijn dat eigenlijk, wat kun je ermee, wat als de opdrachtgever je dwingt onder zijn voorwaarden te werken of kun je onderhandelen? "Ik geef ze de meest belangrijke informatie, want Drivers kunnen natuurlijk niet in een dag een semi-jurist worden." 
"Ik geef ze de meest belangrijke informatie, want ze kunnen natuurlijk niet in een dag een semi-jurist worden" - Pascale Kos (jurist BNO)

Innerlijke reis

Paul Huges geeft de masterclass 'The Art of Storytelling', de essentie van elk verhaal. Hij laat de Drivers zien hoe alle grote verhalen hetzelfde drie-stappen-proces volgen in een hands on masterclass waarbij ze oefeningen doen, zoals de techniek van tekenen terwijl je praat en leren dat hoe je iets zegt belangrijker is dan wat je zegt.

Foto: Paul Hughes
Paul draagt enthousiast bij aan het ondersteunen van de groep jonge creatieve professionals zodat ze als onafhankelijke entrepreneurs een plek vinden in de wereld. 
Hij kijkt niet alleen naar wie je bent als creatief ondernemer. "Dat is een innerlijke reis, maar hoe manifesteert dat zich in de wereld en hoe verhoudt dat zich tot anderen? 

Wat de waarde is van een individu ten opzichte van anderen, daar zijn ontwerpers nauwelijks in getraind", ondervindt hij.

"Wat de waarde van een individu is ten opzichte van anderen, daar zijn ontwerpers nauwelijks in getraind" - Paul Hughes

Josephine noemt hem inspirerend: "Paul legt minder de nadruk op je persoonlijke drive. Gebaseerd op wie je bent en waarvoor je staat, moet je iedereen proberen te bereiken op verschillende manieren, dus spreek je afzonderlijke doelgroepen aan in hun taal", leerde ze. 

Zakelijk zelfverzekerder

Ook Joost Dingemans die samen met Marten van Middelkoop bureau Plasticiet vormt, heeft veel opgestoken van dit aspect van de masterclass. "Op de academie leer je wie je bent als ontwerper, maar niet dat jijzelf èn je werk zijn wat je bent. Daarnaast hebben we geleerd om onze rollen te verdelen naar waar je hart ligt en waar je goed in bent en de rest op termijn uit te besteden." 

Odoo CMS - een grote afbeelding

Foto: Joost Dingemans en Marten van Middelkoop (bureau Plasticiet)

En al vindt hij social media en financiën niet de meest interessante onderwerpen, waardevol is het wel. "Zelf had ik me er nooit in verdiept, maar de regels van de businessmodellen zijn helder, zoals het benoemen van een betalingstermijn in de offerte betekent dat de opdrachtgever akkoord is. Bij te laat betalen van je factuur, heb je een poot om op te staan en voel je je zakelijk zelfverzekerder", zeg hij. "Je gaat als driver bewust dit traject in, ook om dingen te leren die je niet interessant vindt."

"Op de academie leer je wie je bent als ontwerper, maar niet dat jijzelf èn je werk zijn wat je bent" - Plasticiet  

Combinatie van elementen

Ook voor Rein Reitsma van de gelijknamige studio is een bedrijf voeren wat anders dan iets creatiefs maken. "Dat laatste kan ik. Maar hoe ik duidelijk communiceer wat ik doe, wat mijn werk bijzonder maakt en hoe ik verschillende doelgroepen bereik – van de grote labels en merken tot de bezoeker die jou werk niet kent - dat waren onderbelichte aspecten op de academie. 

Inmiddels pas ik dat toe in mijn teksten of op een beurs waar ik beter kan uitleggen dat mijn werk niet zozeer gericht is op een product, maar op het proces, het materiaal en het ambacht en dat het kan leiden tot een product." 

Odoo CMS - een grote afbeelding

Foto's: Tessa Petrusa en Rein Reitsma

Tessa Petrusa van Tessa Petrusa Design heeft weer een andere uitdaging: “Ik vind alles leuk, kan moeilijk beslissingen nemen en heb geen totaaloverzicht. "Ik heb leren planmatig te werken en maak betere afwegingen in plaats van enthousiast 'ja' te zeggen en later te merken dat het niet haalbaar is."

"DDD is zo bijzonder en waardevol, dat elke beroepsgroep zo’n traject zou moeten hebben" - Tessa Petrusa

De tips en voorbeelddocumenten die ze tijdens de masterclass van Vicky Fasten kreeg, hebben haar erg geholpen bij de onderhandelingen met een opdrachtgever die alles in het midden liet waardoor het eigenaarschap en de contractuele afspraken onduidelijk bleven. Zo leerde ze van de masterclass, evenals van de gesprekken en vragen van drivers onderling. "Het is een combinatie van elementen die samen bijdragen aan het professionaliseringsproces."

"DDD is zo bijzonder en waardevol dat elke beroepsgroep zo’n traject zou moeten hebben", zegt ze tot slot. "Je leert zoveel, het is alsof we samen een reis hebben gemaakt", zegt Josephine en daarmee spreken ze vast voor de hele groep drivers.

Lees hier meer artikelen uit de Driving Dutch Design serie.