In deze editie spreekt werkgroeplid Annelou van Grinsven van het ontwerpduo De Vormforensen met ontwerper en milieuwetenschapper Merel Witteman, die zij afgelopen jaar ontmoette tijdens het onderzoek Weaving the Web of the Future. Door haar werk hier een platform te geven, hoopt Annelou dat meer ontwerpers stilstaan bij onze digitale impact en bij de hoeveelheid energie die onze apparatuur en online omgevingen verbruiken — en vooral bij het feit dat we de keuze hebben om lichter te ontwerpen.
Foto: NIKS voor Greenpeace
Merel, kun je jezelf kort voorstellen?
“Ik ben Merel Witteman en ik werk als ontwerper en milieuwetenschapper aan projecten waarin een kleine verschuiving in perspectief ruimte creëert voor oplossingen die ineens logisch worden. Ik word vaak gevraagd om ‘oplossingen’ te bedenken, maar begin liever bij de vraag waarom er überhaupt een oplossing nodig is. Niet om het ingewikkelder te maken — juist niet — maar om te voorkomen dat het verkeerde probleem wordt opgelost.”
Foto: The Ice Shop
Op welke manieren speelt duurzaamheid een rol in je ontwerppraktijk?
“Duurzaamheid is voor mij geen stijl of label, maar iets onvermijdelijks. Vanuit mijn ontwerp- én wetenschapsachtergrond kijk ik naar systemen: waar ontstaat verspilling, waar zitten inefficiënties, en waar kunnen kleine ingrepen daadwerkelijk verschil maken? Soms ligt de oplossing in een andere manier van vertellen, soms in een volledig nieuw idee. Mijn werk gaat vaak over het terugbrengen van complexiteit tot iets dat helder, oplosbaar en aantrekkelijk is, en dat blijkt bijna altijd duurzamer.”
“Duurzaamheid is voor mij geen stijl of label, maar iets onvermijdelijks.”
Aan welk project heb je gewerkt waarbij een duurzame benadering centraal stond?
“Carbonfooter is daar een goed voorbeeld van. Het project begon met het inzicht dat portfoliowebsites vaak veel meer uitstoot genereren dan nodig is — door zware standaardtemplates, rommelige code en onnodig hoge resolutiebeelden. Op carbonfooter.nl zie je direct wat een website uitstoot en hoe je dat relatief eenvoudig kunt verminderen. Zo maken we een blinde vlek tegelijk zichtbaar én oplosbaar. Op dit moment werken we aan een WordPress-thema, zodat (portfolio)websites vanaf het moment van livegang al duurzamer zijn ingericht.”
Beeld: Carbonfooter.nl
Waar werk je momenteel aan?
“Omdat veel van mijn opdrachten zich in een wetenschappelijke context afspelen, heb ik regelmatig te maken met gevoelige informatie rond lopende onderzoeks- of patenttrajecten. Daar kan ik dus niet te gedetailleerd over zijn. Wat ik wel zie, is hoe belangrijk conceptontwikkeling in een vroeg stadium is. In één project werk ik bijvoorbeeld aan een microbiële recyclingtechnologie voor bioplastics. De technologie werkt en het afvalprobleem is duidelijk, maar dat alleen is niet genoeg. Mensen moeten het ook willen. Ontwerp helpt dat kantelpunt te creëren: hoe zorg je ervoor dat verandering iets is waar je onderdeel van wilt zijn, in plaats van iets dat ‘moet’?”
Foto: Merel en Danny bouwen kleine websites
Welke ontwerpers of projecten inspireren jou op het gebied van duurzaamheid en design?
“Ik laat me vooral inspireren door mensen die over disciplines heen kijken. Denk aan Stewart Brand, die NASA overtuigde om een foto van de aarde te delen. Of dichter bij huis Arne Hendriks, met zijn radicale denken en pogingen om de mens letterlijk te laten krimpen. En Joost Paques, die van rioolwater bioplastic maakt. Ontwerpers en denkers die wetenschap, techniek en verbeelding combineren en zich niet laten beperken door bestaande hokjes. Daar ontstaan de interessantste oplossingen.”
Wat kunnen we voor jou betekenen op het gebied van duurzaamheid?
“Ik zie de BNO als een plek om kennis te delen en netwerken te kruisen, zodat we samen scherper kunnen worden. Duurzaamheid — en eigenlijk alle grote maatschappelijke vraagstukken — is te complex om vanuit één discipline te benaderen. Ik hoop binnen de BNO bij te dragen aan gesprekken, samenwerkingen en experimenten waarin ontwerp niet alleen vorm, maar ook zin en richting geeft.”
Beel: Carbonfooter.nl
Over Merel Witteman
Merel Witteman is ontwerper en milieuwetenschapper. Ze helpt organisaties hun duurzaamheidstransitie te versnellen met wetenschappelijk onderbouwde, creatieve concepten. Met een achtergrond die design, communicatie en milieutechnologie verbindt, combineert ze analytische diepgang met verbeeldingskracht. Haar werk laat zien dat impactvolle duurzaamheid niet saai hoeft te zijn — en dat helder denken en creativiteit cruciaal zijn in het aanpakken van klimaatvraagstukken.
Samen met Danny Moons ontwikkelde ze carbonfooter.nl en een plug-in en thema in WordPress om zo de webbouwer een duurzame optie te geven die de website lichter maakt.
Over de werkgroep Sustainability × Design
|
De klimaatcrisis is een van de grootste uitdagingen van onze tijd. Ontwerp speelt een cruciale rol in het ontwikkelen van oplossingen — mits we het potentieel ervan ten volle begrijpen en benutten. Alleen dan kan ontwerp daadwerkelijk bijdragen aan een toekomst die zowel maatschappelijk als economisch houdbaar is. Binnen de werkgroep Sustainability × Design bundelen dertien BNO-leden hun krachten om bij te dragen aan een duurzame en circulaire wereld. |
