Tekst: Edo Dijksterhuis
“Ik waardeer het enorm dat de BNO de Piet Zwart Prijs organiseert”, stelt kersvers jurylid Anna Noyons, oprichter van Ink Social Design Studio. “Als sector zijn wij best slecht in ons verenigen. Iedereen is solo aan het overleven, heel individualistisch. Daarom is het belangrijk dat we op bepaalde momenten bij elkaar worden gebracht.”
“Daarnaast is het krijgen van zo’n prijs natuurlijk erg leuk voor de winnaar. Maar belangrijker nog is dat de prijs een spotlight zet op werk dat anders misschien niet gezien zou worden. Dat kan als inspiratie dienen voor andere ontwerpers. Bovendien dwingt het uitreiken van een prijs ons tot discussie over ons vakgebied. Wanneer vinden we iets goed en waarom? En hoewel een oeuvreprijs over het verleden gaat, wil ik ook naar de toekomst kijken. Welke rol kan ontwerp nog spelen in een wereld gedomineerd door AI?”
Als jurylid wil Noyons proberen de focus van de prijs “een tikje te verschuiven”. Want het ontbreekt volgens haar nogal aan diversiteit — onder eerdere winnaars maar ook in het designveld in het algemeen. “Vrijwel iedereen is wit. Er zijn bijna geen erkende ontwerpers met een bi-culturele achtergrond. En tot voor kort waren het allemaal mannen. Als ik kijk naar de eerdere winnaars van de Piet Zwart Prijs, dan denk ik: wiens tijd is het nu om te winnen?”
“De wereld staat dusdanig in de fik dat ontwerpers zich wel moeten buigen over de vraag: en wat is mijn aandeel hierin?”
“Maar het gaat ook om het verbreden van het begrip ontwerp, dat nu nog eng gedefinieerd is. Ik pleit voor een andere blik op oeuvres, buiten de gebaande paden van het historische perspectief van design, buiten de canon van de grote namen. Heel lang was design een eenzijdig verhaal dat werd gecontroleerd door een beperkt aantal instituten — de Design Academy, de Dutch Design Week — en de mensen die de schijnwerper aan elkaar doorgaven.”
Als vooraanstaand representant van het relatief nieuwe social design weet Noyons alles van het opereren buiten de gebaande paden — en de obstakels die overwonnen moeten worden. “Ik ben opgeleid als industrieel ontwerper, maar heb me vanaf het begin van mijn carrière meer beziggehouden met psychologie en gedrag, en met hoe ik als ontwerper daarin kan interveniëren. Dat werd in eerste instantie gezien als vrouwelijk en soft. Maar social design wordt inmiddels serieuzer genomen. De ontwerpers van producten hebben zich gerealiseerd dat ze een verantwoordelijkheid hebben, dat we niet zitten te wachten op weer een scheerapparaat of nog een stofzuiger. De wereld staat dusdanig in de fik dat ontwerpers zich wel moeten buigen over de vraag: en wat is mijn aandeel hierin? Hoe kan ik iets bijdragen aan de oplossing?”
Want dat is wat design volgens Noyons zou moeten zijn: altijd nadenken over mogelijkheden voor een betere toekomst. “Bauhaus deed dat ook al, maar vertaalde dat naar keukens en krukjes, eigenlijk net als Piet Zwart. Er is een stroming binnen Dutch Design die designobjecten tot kunst verheft om vooral te reflecteren op de wereld. Dat vind ik minder interessant. Ik ben meer geïnteresseerd in echte, alledaagse en betekenisvolle oplossingen, waarmee je veel levens kunt raken. Liever een interventie in de openbare ruimte dan iets in een museum.”
Over Anna Noyons
Anna Noyons is ontwerper, strateeg en bestuurder. Vanuit de overtuiging dat ontwerp een krachtig instrument is voor maatschappelijke verandering, werkt zij aan complexe vraagstukken op het gebied van inclusie, participatie, digitalisering en sociale innovatie. Als oprichter en directeur van Ink Social Design zet Anna zich in voor een bredere rol van ontwerp in de samenleving: ontwerp als manier om complexe uitdagingen te begrijpen, verschillende belangen samen te brengen en te komen tot oplossingen die zowel wenselijk, haalbaar als rechtvaardig zijn.
Wie verdient de BNO Piet Zwart Prijs?
De BNO Piet Zwart Prijs is al ruim veertig jaar een van de meest prestigieuze onderscheidingen binnen het Nederlandse ontwerpveld. Ken jij een ontwerper of ontwerppraktijk die werk van uitzonderlijke kwaliteit levert én bijdraagt aan de ontwikkeling van het ontwerpvak? Je kunt kandidaten voordragen tot en met 23 augustus 2026.
