Tekst door Viveka van de Vliet
De afgelopen jaren zien we steeds vaker brede samenwerkingen ontstaan tussen ontwerpers, organisaties, overheden en kennisinstellingen. Het idee daarachter: bij complexe maatschappelijke problemen kun je alleen opschalen en echt impact maken als je in consortia of waardeketens samenwerkt en gebruikmaakt van elkaars aanvullende expertises.
In de komende editie van Dd, Dutch designers Yearbook staan deze waardeketens centraal, en worden de oprichters van Humade geïnterviewd over het consortium dat zij samenstelden om uit gebaggerd zeeslib producten te ontwikkelen voor de keramische industrie: Sea Silt Ceramics. In onze online reeks lichten we daarnaast drie andere inspirerende en betekenisvolle initiatieven uit. In deel 1 staat Future > Factory > Furniture > centraal.
Geen Fast Furniture, maar Fast Future
Op weg naar een circulaire economie staan een aantal korte en middellange termijnmaatregelen op de agenda van de Europese Commissie, waaronder de ontwikkeling van het Digitaal Productpaspoort (DPP), dat consumenten onder andere informatie geeft over de milieuimpact van wat ze kopen. Jessika Roswall, Eurocommissaris Milieu, wil het al aan het eind van dit jaar invoeren.
Foto: Dutch Design Week 2024 | Fotografie: Puck Kroon
Het initiatief Future > Factory > Furniture > (FFF) wacht niet af, maar loopt alvast vooruit en focust zich voorlopig op vier uitdagingen: het DPP en de mogelijke alternatieven rondom de materialen schuim, leer en textiel.
FFF is een brede samenwerking tussen een aantal interieurbedrijven met een missie: Ahrend, Arco, CSrugs, Enschede Textielstad, Gelderland, Harvink, Label Vandenberg, Lande Family, Leolux, en Montis, met Koninklijke CBM (branchevereniging voor interieurbouw en meubelindustrie) als belangrijke partner die circulair beleid ontwikkelt en uitvoert.
Foto: Dutch Design Week 2023, Furniture Factory | Fotografie: Almicheal Fraay
Met steun van CBM en Dutch Design Foundation presenteerden een aantal van deze meubel- en textielbedrijven zich de afgelopen drie jaar tijdens Dutch Design Week Eindhoven. Het afgelopen jaar gebeurde dat bij Masterly tijdens de Salone del Mobile in Milaan, onder andere met een door Enschede Textielstad ontwikkeld textiel van 100% wol dat voor een groot deel uit gerecycled materiaal bestaat. Daarmee maken ze hun intrinsieke motivatie zichtbaar om versneld te transformeren richting een circulaire interieurindustrie.
Schakelketting
Marsha Simon trekt als Consortium Lead vanuit CBM de kar; ze houdt alle partijen in dit groeiende initiatief in beweging. “Om de gezamenlijke duurzaamheidsambities te behalen en de noodzakelijke systeemverandering te realiseren, zijn samenwerking en transparantie in de keten essentieel”, zegt Simon over de waarde van FFF. “Alle schakels die samen de ketting vormen, kunnen de circulaire transitie in de meubelindustrie aanjagen en versnellen”, vult Charlotte van der Lande van Lande Family aan.
“Om de noodzakelijke systeemverandering te realiseren, zijn samenwerking en transparantie in de keten essentieel.”
–
Marsha Simon
“We zijn elkaars concurrenten, maar ook collega’s die de koppen bij elkaar hebben gestoken, omdat we geloven in samenwerken, kennisdelen, innoveren en elkaar versterken”, zegt ze. “Daarom komen we regelmatig bij elkaar en praten over onze gezamenlijke dilemma’s, zoals wet- en regelgeving, standaardisering en ons snijafval van textiel.”
Fotografie: Enschede Textielstad
Maakindustrie behouden
Annemieke Koster, pionier en oprichter van Enschede Textielstad, probeert met haar team nieuw textiel te maken van hun gezamenlijke snijstofafval. “Dat vereist grote volumes en dat kan alleen worden bereikt door samenwerking in een groot consortium”, vindt Van der Lande.
Koster pleit voor een radicaal andere manier waarop mode- en meubelstoffen worden ontworpen, geproduceerd en gebruikt. Ze biedt een antwoord op de goedkope fast furniture die de Europese markt overspoelt. Passend bij het productiemodel van de weverij, waarbij circulariteit en duurzaamheid voorop staan, wil Koster het snijstofafval hoogwaardig recyclen door er garens van te maken waarmee nieuw textiel wordt geweven. Zo kunnen grondstoffen circulair worden hergebruikt.
Fotografie: Enschede Textielstad
De weverij is bewust gevestigd in Enschede, tot de jaren ’70 van de vorige eeuw één van de meest bruisende centra van de Europese textielindustrie. Voor haar geen lagelonenlanden of China, ze wil de lokale en regionale maakindustrie, de ambachtelijke kennis en kunde die dreigt te verdwijnen, laten floreren en de positie van het Nederlandse design versterken. “Dat is nog een voordeel van een consortium: je kunt met één sterke stem spreken wanneer bijvoorbeeld het verdwijnen van de maakindustrie wordt aangekaart bij overheden”, meent Van der Lande.
“Dat is nog een voordeel van een consortium: je kunt met één sterke stem spreken.”
–
Charlotte van der Lande
Smart Creel
Enschede Textielstad is al gestart met het sorteren van het snijstofafval van de FFF-partijen. Bij Frankenhuis in Almelo wordt het postindustriële textiel machinaal gerecycled tot vezels. Daarvan worden vervolgens garens gemaakt, waar Enschede Textielstad stoffen van weeft. Die worden weer aangeboden aan de consortiumpartners. Hiervoor heeft Koster tijd en middelen geïnvesteerd in een unieke gerobotiseerde weefmachine die de traditionele kettingboom vervangt. Deze ‘Smart Creel’ werkt autonoom en kan de spanning van elk garen aanpassen, wat 3D-weven en het verwerken van complexe materialen mogelijk maakt. Daarnaast kan een testbatch worden geproduceerd voordat ze opschalen op de conventionele machines.
Fotografie: Enschede Textielstad
“Omdat wij de hele ontwikkeling en productie uit handen nemen, maken we het voor meubel- en textielbedrijven makkelijker om circulair textiel toe te passen. We hopen op een vliegwieleffect: dat meer consortiumpartners aanhaken en dat dit project niet alleen kansen biedt voor onze partners, maar ook voor de hele sector”, zegt Koster, die verwacht volgend jaar al de eerste resultaten te kunnen tonen.
“We hopen op een vliegwieleffect: dat dit project niet alleen kansen biedt voor onze partners, maar ook voor de hele sector.”
–
Annemieke Koster
Over Dd Yearbook ’25–’26
Onze jaarlijkse publicatie Dd, Dutch designers Yearbook, vormgegeven door studio de Ronners en uitgegeven in samenwerking met nai010 uitgevers, biedt een rijk en actueel overzicht van wat er speelt in de ontwerpwereld. Onder het jaarthema ‘Undercurrents’ belicht deze editie de hoopvolle tegenbewegingen in een tijd van crisis en verandering. Een stevige hardcover boordevol werk, trends en verhalen: een must-read voor iedereen die het vak op de voet volgt.
De feestelijke lancering vindt plaats op 22 januari 2026 in het Werkwarenhuis, waar ontwerpers, studenten, opdrachtgevers en pers samenkomen. Daarna ligt het Dd Yearbook in de boekhandel én wordt het verspreid onder onze leden.